Grace vertelt dat
ze meer dan 100 miljoen jaar oud zijn. Een getal dat te groot is voor begrip. We
stoppen op de uiterste punt van het zwarte plaveisel, glibberen weg over zeesla,
en houden onze mond. Verliefde zeehonden wentelen zich in een najaarszonnetje.
Na tien eerbiedige minuten opent het wateroppervlak zich en happen twee
dolfijnen lucht. Met een golvende beweging verdwijnen ze weer in het niets. Het
is een visrijk gebied, vertelt Grace, nog bijna onaangetast door zure regen of
menselijke vuilnis. De zee rond Skye biedt ruimte aan zo'n 1300 zeehonden, een
tiental dolfijnen, orka's, en nog eens tientallen otters die schijnbaar vol
plezier van de metershoge rotsen in het diepe duiken. Toch genieten de dieren
hier slechts een
betrekkelijke
rust. Duizenden zeehonden vinden de dood als ze opzettelijk gelokt door fluiten
de vissers, komen bovendrijven. En afschieten mag, leert het Schotse wetboek,
als de dieren 'een bedreiging vormen voor de mensheid'. Voor veel mensen is
ademen blijkbaar al bedreigend genoeg, merkt Grace (een goede vriendin van onze
Lenie 't Hart) somber op. Soppend door de wetlands voert ze ons terug naar de
bewoonde wereld Snel wordt het vloed. De drooggevallen zeearmen vullen zich,
modder reikt tot onze knieën. Grace, zuchtend: »Men gaat allerlei activiteiten
ontplooien om te toerisl bezig te houden. Snap ik niet. Kijk eens om je heen. Is
dit geen avontuur?"
Rasaay
Op
Rasaay, een klein eiland ten noorden van Skye, wordt het 'andere' avontuur waar
Schotland zo naar hunkert, geschapen. Er woont daar slechts een tiental mensen,
temidden van een veelvoud aan schapen. Een oud
landhuis
is in gebruik als Outdoor Centre. Groepen managers, maar ook individuele
toeristen, kunnen zich er bekwamen in allerlei gevaarlijke takken van sport.
Middenin het eilandje ligt, omgeven door metershoge rododendrons, een brak
watertje waar de eerste beginselen van het kanovaren worden bijgebracht. Vanaf
dat watertje stroomt een wilde beek naar open zee. De stroom wordt af en toe
onderbroken door een waterval, die dient als 'abseilplaats'; aan een koordje
gegord kunnen waaghalzen de natte rotsstenen afdalen. En ten slotte zijn tussen
de toppen van Rasaay's sparrenbos touwen gespannen Gillend en zwetend loopt zo
een aantal avonturiers vijf meter boven de grond het eiland rond. Volgens Ken
Hanley van het Schots toeristenbureau is het dit soort avontuur waar Schotland
het van moet hebben; »Je kunt hier even goed kanoën als in de Ardennen. Of
fietsen op een mountainbike. Bovendien is het hier veel schoner. Rustiger."
We volgen Hanlev naar Nevis
Range,
een ski-piste op de berg Aonach Mor, buiten Skye op het vaste land, die in 1989
is geopend. Nevis Range ligt op 900 meter hoogte en wordt 's zomers door 130.000
mensen bezocht. Op Aonach Mor is onder meer ruimte voor kleiduif schieten en
mountainbiking. In de winter komen er 60.000 bezoekers om te skiën, voor het
merendeel Engelsen. Zeven skipistes zijn er aangelegd, een achtste is in
aanbouw. Vanaf de top van Aonach Mor is er een schitterend uitzicht over de
langgerekte meren (zee-inhammen, eigenlijk) die landinwaarts liggen. Bomen
groeien hier niet meer. Op de glooiingen groeit hei, die het landschap in een
paarse gloed zet. ` Terug op Skye stroomt, even verderop, de pub vol met jong en
oud. Het klagende geluid van de harmonicaspeler komt met regelmaat dichterbij.
Daarbinnen worden oude hoesten gehoest. Het bruine bier vloeit rijkelijk en
tussen het zingen van oude liederen door worden wereldse problemen haaffijn
geanalyseerd. Buiten, in de verte, tekenen de zwarte contouren van verre heuvels
zich steeds duidelijker af. Een zeearend schreeuwt.
's Zomers wordt Schotland opgefleurd door helgele brem en gospeldoorn, in september door paarse -hei. En als het regent tekenen theatrale wolkenpartijen de hemel. Toch zijn er nog maar weinigen die het uiteinde van Groot-Brittannië bezoeken.
.(Door Bert Hertog
Televisiekijkers, die voor het eerst met het beeldschone landschap Schotland worden geconfronteerd, zijn vaak verrast Een nieuw vakantiedoel heeft zich aangediend. Toch is Schotland geen bestemming die horden toeristen trekt en dat geldt al helemaal niet voor de
Schotse- eilanden zoals in het noorden de Orkneys en de Shetlands en in het westen de
Hebriden.
De Noordzee vormt meer dan een natuurlijke barrière, bovendien zijn reizigers naar dit dunbevolkte, maar qua natuur rijk bedeelde land, beducht voor de oceaandepressies. Die overigens ook kunnen meevallen. Er zijn zelfs gelukkigen die slechts één buitje regen in de veertien dagen meemaken. Aan de andere kant wordt gezegd dat je het echte Schotland hebt gemist, als je niet de loodgrijze luchten boven de hooglanden en de eilanden hebt gezien.
Elk jaar zijn er weer toeristen die de kans op zeeziekte tijdens hun reis naar de Schotse eilanden op de koop toe nemen. Zij raken al snel in de ban van het ongerepte landschap ('leeg land', vertaalde de reisleidster), dat aan het begin van de zomer wordt opgefleurd door de helgele brem en gospeldoorn en in september door de paarse hei. Schotland telt vijf miljoen inwoners van wie de meesten in het overvolle Glasgow en de hoofdstad Edinburgh in de zuidelijke strook langs de grens met Engeland wonen. De Highlands en het boven Loch Ness gelegen deel zijn dun bevolkt. De provincie Sutherland bij voorbeeld telt slechts twee 'steden', de vissersplaats Wick en het hoger gelegen Thurso, die bij elkaar komen aan 17.00( inwoners. In dit deel van Schotland kunnen avontuurlijk aangelegde vakantiegangers nog alle kanten uit zonder verstrikt te raken in eindeloze files en ander ‘geweld' dag gekoppeld is aan massa-toerisme
En dat fenomeen is in het noordelijke deel van Groot-Brittannië nog niet echt bekend. De statistieken leren dat
land een miljoen zakelijke en toeristische bezoekers naar Engeland, Schotland en Wales gaan. Naar Schotland zelf vertrekken ongeveer honderdduizend Nederlanders. Maar de noordbestemrning groeit wel sterk in populariteit, want in 1990 vormde Schotland ongeveer vijf procent van het totaal aantal bezoekers en een jaar later was dat gegroeid tot acht en inmiddels is het percentage opgelopen tot tien procent. Voor dit jaar gaat de Scottisch Tourrist Board zelfs uit van twaalf procent. Maar voorlopig is een vakantiereis naar Schotland nog een avontuur, zeker als met de auto wordt gereisd en de reiziger zelf is genoodzaakt het onderdak te regelen. Dat laatste kan ook worden uitbesteed. Tegenwoordig zijn er touroperators die Schotland als boot of al s vlieg-/bus reis in
hun programma hebben opgenomen. Dat betekent dat de overtocht naar Schotland met North Sea Ferries (Rotterdam Hull of per vliegtuig Amsterdam - Glasgow) kan worden gemaakt. Vanuit Glasgow kan de reiziger zich in een comfortabele touringcar langs de bezienswaardigheden laat vervoeren. Er zijn overigens ook vliegmogelijkheden vanuit Nederland naar Edinburgh, Aberdeen en
Inverness.
Eilanden
Interessant naast de Orkneys zijn de Shetlands. Deze archipel is vanuit de havenplaats
Stromness op de Orkneys binnen acht uur bereikbaar. De hoofdstad van de Shetlands, bekend door de wolproduktie en truien, is Lerwick dat in de zomermaanden weer een verbinding onderhoudt met het
Noorse Bergen waardoor een
'Noordzee-avontuur ‘mogelijk is. De schepen naar Bergen
vertrekken elke zaterdag vanuit
Lerwick.
De veerboot naar de Hebriden
(hoofdplaats
Stornoway) vertrekt uit het aardige vissersplaatsje Ullapool. Om die uithoek te bereiken, toerden we vele uren over eenbaans-weg- met uitwijkplaatsen voor tegemoetkomend verkeer. Dorpjes van enig aanzien waren in het woeste en verlaten Sutherland op de vingers van een hand te tellen. De bootreis met de veerboot van Wapool naar Stornoway over de ruwe Minch vergt daarna drie -en - half uur. De diensten tussen de eilanden worden onderhouden door de boten van Caledonian
MacBrayne.
Ontsloten
De laatste jaren is het eilandenrijk aan de westkust goed ontsloten voor de reizigers die op een informatiebord aan boord van de schepen al op de hoogte worden gebracht van de overnachtingsmogelijkheden op de diverse eilanden. Stornoway ligt op het hoofdeiland Lewis dat weer is verbonden met het schiereiland Harris waar de bekende Harris Tweed vandaan komt. Een kledingstof die een leven meeging, maar waarvan de fabrikanten in problemen zijn geraakt door de hevige concurrentie van de producenten van vrijetijdskleding Er zijn nu nog twee fabrieken en vierhonderd thuiswevers die Harris-Tweed maken.
Tweetalig
De Hebriden zijn tweetalig Naast het Engels wordt de oude taal het Gaelic (Keltisch) gesproken. De naambordjes op straat zijn eveneens tweetalig. Nieuwe wegen worden met behulp van EG-geld aangelegd, de oude weggetjes laat men vaak overwoekerd door onkruid liggen. Op de Hebriden wordt nog turf gestoken. Opgestapeld in rijen langs de weg ligt de turf te drogen. Een poging om het turfsteken machinaal te winnen, leverde veel protest op van de bewoners omdat dat een te grote aanslag op het milieu zou betekenen. Ook op de Hebriden waar het leven harder is dan elders, zijn overblijfselen uit het stenen tijdperk te zien. Het eiland Skye dat met de veerboot van Tarbert naar Uig wordt bereikt, heeft een grillige kustlijn met diepe zeearmen. Omdat het eiland ook bergachtig is, is het een geliefde plek voor bergbeklimmers. Skye is groener dan de Lewis en Harris. Door de steeds veranderende lichtval kunnen bezoekers genieten van schitterende vergezichten. De fraaiste landschappelijke plaatjes worden op Skye geschoten. Bordjes met de tekst "Ceud Mile Failte" (honderdduizend maal welkom) kom je regelmatig tegen.
Bankbiljetten
De Schotten willen zich graag onderscheiden van de Engelsen. Er kan in Schotten met Britse pondsbiljetten worden betaald, maar daarnaast zijn er drie banken (Bank of Scotland, Royal Bank of Scotland en de Clydesdale bank) die hun eigen biljetten drukken die in Schotland als betaalmiddel geldig zijn. En op de auto's van de Royal Mail, de Britse PTT, ontbreekt in Schotland het embleem E II met het kroontjé, omdat de Schotten na het samengaan met Engeland slechts één Elisabeth hebben medegemaakt. Een eigen volkslied hebben de Schotten niet, maar toen een paar jaar geleden bij een rugby-wedstrijd tegen Engeland in Edinburgh ineens het 'Flower of Scotland' werd gespeeld, werd dit door het volgepakte stadion uit volle borst meegezonden. Waarna Schotland ook nog eens de rugbymatch won.
|
