De provinciehoofdstad Brescia,
na Milaan de belangrijkste stad van Lombardije, ligt
vriendelijk aan de voet van de uitlopers van de Brescianer
Alpen.Gewest: Lombardia. Provincie: Brescia (BS) Hoogte: 149
m.—Aantal inw.: 220000. Postcode: 125100. Netnummer 030
De bezienswaardige oude stad, waarvan het grondplan een
vierkant is, bezit behalve resten uit de vroege Romeinse
keizertijd, ook mooie renaissance bouwwerken. Boven de stad
torent een oude burcht.
Na de niet onaanzienlijke vernielingen van de laatste oorlog
hebben enkele stadsdelen door verbreding van de straten en
pleinen ingrijpende veranderingen ondergaan. Brescia heeft
een vrij belangrijke textiel en metaalindustrie (o.a.
jachtgeweren) en is voorts het handelscentrum voor de
produkten van de vruchtbare omgeving.
GESCHIEDENIS. Het oude Brixia was sinds Augustus als
Augusta Civica een Romeinse kolonie en dankzij haar ligging
aan de alpenweg van Bologna over de Splugen een welvarende
stad. In de middeleeuwen was de stad een ijverig lid van de
Lombardische stedenbond en van 1427 tot 1797 had zij de
republiek Venetië in haar bezit. Op het gebied van de kunst
heeft Brescia bekendheid gekregen door haar schilderschool,
waarvan Alessandro Bonvicino, Il Moretto genoemd
(1498-1555), wat betreft zijn koloriet met de Venetianen kon
wediiveren. Een ander groot schilder uit Brescia is Girolamo
FBomano, 11 Romanino genoemd (14851559). In de kerken en in
de pinacotheek bevinden zich vele werken van deze
kunstenaars.
BEZIENSWAARDIGHEDEN. Op de Piazza del Duomo verheft zich de
Duomo Nuovo (oorspronkelijk 17de eeuw; vieringkoepel uit
1825). Naast de dom de Rotonda (eigenlijk: Duomo Vecchio)
een machtige cirkelvormige koepélbouw (11 de12de eeuw) die
werken van Moretto en Romanino herbergt; onder het
dwarsschip de resten van een zuilenbasiliek uit de tijd der
Longobarden, de Basilica di San filastrio. Ook op dit plein
de Broletto (11861250), het oude stadhuis en thans o.a.
prefectuur, met de Torre del Popolo.
Westelijk van het domplein de Piazza della Vittoria, het in
1933 nieuw aangelegde centrum van de stad. Achter het
postkantoor de Piazza della Loggia, een van de
schilderachtigste pleinen van Noordltalië. Aan de westzijde
de prachtige Loggia (stadhuis), met de bouw waarvan in de
jaren 1492-1508 in vroegrenaissancestijl werd begonnen en
die tussen 1526 en 1574 werd voltooid (vensters van Palladio).
Tegenover de Loggia een facade met een uurwerktoren (1552).
Aan de zuidzijde van het plein de Monte di Pietà
(pandjeshuis) met een fraaie vroegrenaissance loggia (eind 1
5de eeuw) .
Van de Broletto voert een trap naar het Castello, de oude
Viscontiburcht. Een mooi uitzichtrijk park (dierentuin,
sterrenwacht, museum omringt het kasteel. Onder het Castello
voert een tunnel, de Galleria Tito Speri, naar het hoger
gelegen stadsdeel BORGO TRENTO.
Oostelijk van de Broletto loopt de Via dei Musei, eens als
Via Aemilia de hoofdstraat van de Romeinse stad, naar de in
72 n. Chr. onder Vespasianus opgerichte Tempio Capitolino,
een tempel in Korinthische stijl die aan Jupiter, Juno en
Minerva was gewijd. Het voorportaal wordt door acht zuilen
gedragen; in de drie cella's een verzameling Romeinse
inscriptiestenen (maandag gesloten). Achter het capitool het
Museo Romano (maandag gesloten) met Romeinse vondsten uit
Brescia en omgeving. lets verder oostelijk in de Via
Piamarta, in de vroegmiddeleeuwse kloosterkerk Santa Giulia,
het Museo dell'Età Cristiana (maandag gesloten) met een
verzameling ivoren uit de 3de5de eeuw en het gouden kruis
van de Longobarden koning Desiderius (8ste eeuw).
Aangrenzend de oude kerk San Salvatore (9de eeuw mooie
crypte op 42 zuilen).
Aan de Corso Martini della Libertà, in het zuidwestelijk
deel van de stad, het kleine kerkje Madonna dei Miracoli
(gerestaureerd) met een sierlijk vroegrenaissancevoorportaal
(1487-1508) en indrukwekkend interieur. Niet ver
hiervandaan, in zuidwestelijke richting, de kerk SantiNazaro
e Celso (1780; altaarschilderingen van Moretto; achter het
hoofdaltaar 'Opstanding van Christus' van Titiaan) en de San
Francescokerk (1254-1265; hoogaltaarstuk van Romanino) met
mooie gotische kruisgang.
Noordwestelijk van de Piazza della Vitto rio de kerk San
Giovanni Evangelista met werken van Moretto en Romanino. —
Verder westelijk aan het eind van de Via Capriola, de
vroegere kloosterkerk van Santa Maria delle Grazie (ca.
1522) met overdadig interieur.
Middelpunt van het uitgaansleven is de Corso Zanardelli ten
zuiden van het domplein. Aan de noordkant van deze straat
achter woonhuizen het Teatro Grande uit de 18de eeuw met
prachtige zaal.
Circa 500 m zuidoostelijk aan de Piazza Moretto, de
Pinacoteca Tosio Martinengo (maandag gesloten) met
meesterwerken van o.a. Moretto, Romanino, Lotto, Vincenzo
Foppa en Raffaël, alsook een afdeling voor moderne kunst in
de Via dei Musei 81 b.
OMGEVING. Van Brescia loopt een uitzichtrijke weg 13 km
oostwaarts met slingers en bochten naar de Monte Maddalena
(875 m), vanwaar een weids panorama tot aan de Monte
Rosa.—Andere mooie excursies voeren van Brescia oostelijk
naar het Gardameer (z. aldaar) of noordwestelijk naar het
lseomeer (z. Lombardije).
Bezienswaardig
Om het centrum van de stad te bereiken moet u eerst door
onaantrekkelijke woonwijken en industrieterreinen. Het
centrum is de Piazza della Vittoria, waaraan moderne
gebouwen staan. Drukke winkelstraten zijn de Via della 10
Giornate en de Corso Zanardelli met het Teatro Grande uit de
18e eeuw. De Corso Palestro is het aantrekkelijkst tijdens
de avondlijke passegiata. De belangrijkste
bezienswaardigheden liggen rond de Piazza della Loggia en de
Piazza del Duomo. De meeste gebouwen zijn gebouwd in de
Venetiaans-Lombardische renaissancestijl en geven de stad
allure. Deze bezienswaardigheden zijn hieronder eerst
opgenomen. Daarna volgen de musea en een viertal
bezienswaardige kerken.
Santa Maria dei Miracoli De prachtige renais sancevoorgevel
dateert van 1488-1560.De kerk erachter en het interieur
vormen minder een eenheid; vanaf de 15e t/m de 18e eeuw is
er aan geen verbouwd.
Loggia /Pallazo Comune Het stadhuis en misschien wel het
mooiste gebouw van Brescia. Deze fraaie Loggia is gebouwd in
renaissancestijl, de benedenverdieping tussen 1492 en 1508,
de bovenverdieping tussen 1554 en 1574. De architecten die
zich bezig hebben gehouden met de voltooiing waren Beretta,
Sansovico en Palladio; van de hand van de laatste twee zijn
de vensters, de friezen en de marmeren aankleding van het
interieur. Het gehele plein, historische centrum van de
stad, vormt een fraaie, harmonische bouwkundige eenheid,
daar al de gebouwen uitgevoerd zijn in de
Venetiaans-Lombardische renaissancestijl. Gelijkwaardig in
stijl en uitvoering aan de Loggia is de elegante Monte di
Piëta (1489) die de zuidzijde van het plein afsluit.
Tegenover de Loggia, aan de oostkant van het plein dus,
staat de Torre del-l'Orologio, de uurwerktoren met daar
bovenop een klinkende klok naar Venetiaans voorbeeld met
twee 'Moren' die de uren slaan.
Broletto Uit 1187-1230. Dit was vroeger het bestuurscentrum
van de vrije stadsrepubliek, nu zetelt er het provinciaal
bestuur. Van oorsprong is het een romaans-gotisch gebouw. De
toren (Torre del Popolo, ook 'Pégol' genoemd) is het oudste
onderdeel en dateert van de 11e eeuw. Het gebouw bestaat nu
uit twee delen: het 13e-eeuwse natuurstenen deel en het
bakstenen gedeelte uit de 14e en 15e eeuw. De fraaie
binnenplaats is aan drie zijden omgeven door romaanse
galerijen, waarvan de kapitelen versierd zijn met fresco's.
De noordzijde van de binnenplaats is een 16e-eeuwse loggia,
die naar een kleinere loggia voert die uitgevoerd is in de
stijl van Malatesta.
Duomo Nuovo Ingewijd in 1604. De kerk is een voorbeeld van
maniërisme, een overgangsstijl tussen Renaissance en barok.
De gevel is opgetrokken met wit Botticino-marmer en versierd
met standbeelden. In 1825 kwam naar plannen van Cagnola de
grote koepel er bovenop. Het kruisvormige interieur is
uitgevoerd in de classicistische stijl, gesteund door zware
zuilen en pilaren, waarop de koepel rust. Hoogtepunt van de
inrichting is de 'Assunta' van G. Zoboli (1735) op het
hoofdaltaar. In het schip bevinden zich werken van Moretto,
Romanino en Maffei.
Rotonda De oude domkerk. Deze monumentale kerk werd gebouwd
tussen de 9e en 12e eeuw op de fundamenten van een 8e-eeuwse
basiliek. Van die basiliek zijn de crypte en enkele
mozaïeken overgebleven. Het grootse en strenge interieur
omvat een centrale ruimte met een rondgang, waaraan tegen
het eind van de 15e eeuw het presbyterium en de kapellen
zijn toegevoegd. De Rotonda bezit waardevolle kunstwerken
zoals de sarcofaag van bisschop Bernardo Maggi (1308) en
schilderijen van Moretto en Romanino. Pronkstuk is de
'Overbrenging van de lichamen van de heiligen uit Brescia'
van F. Maffei.
Castello De oude burcht van Brescia. Oorspronkelijk werd het
kasteel in de Middeleeuwen door de vrije stad (Comune)
gebouwd. Daarna hebben de Scaligeri (van Verona) en de
Venetianen het een aantal keren uitgebreid. Vanaf de Torre
del Mirabella heeft u een prachtig uitzicht op de stad en
wijde omgeving. Het Castello herbergt het Museo del
Risorgimento en het Museo delleArmi Marzoli (wapenmuseum).Museo
del Risorgimento Museo delle Armi Marzoli In het Castello
zijn gehuisvest het grootste wapenmuseum van Italië, een
museum met modeltreintjes en een kleine dierentuin.
Museo dell'Eta Cristiana Ondergebracht in de voormalige kerk
S. Giulia. Dit museum bezit zeer waardevolle
beeldhouwwerken, inscripties en sarcofagen uit de
vroegchristelijke periode en de Vroege Middeleeuwen.
Museo Romano De tempel van het Romeinse Capitool, Tempio
Capi-tolino, is nu ingericht tot Romeins museum, Museo
Romano (di.-zo. 10.15-13 en 14-18 u.).
Pinacoteca Tosio Martinengo Dit museum geeft een overzicht
van de Bresciaanse schilderkunst tijdens de Renaissance, met
onder andere doeken van Romanino, Moretto en Savoldo (di.-zo.
10.15-13 en 14-18 u.).
Santi Nazzaro e Celso Deze 18e-eeuwse kerk bezit
grafmonumenten van de hand van Maffeo Oliviere en
schilderijen van Moretto. Het gehele interieur vormt een
waardige omlijsting voor het schitterende veelluik van
Titiaan dat boven het hoofdaltaar is geplaatst. Dit veelluik
is een van de waardevolste kunstwerken die Brescia bezit.
S. Francesco Dit is een mooie romaans-gotische kerk
(1254-1265). Het interieur herbergt talrijke interessante
kunstwerken: o.a. fresco's uit de 13e en 15e eeuw, op het
hoofdaltaar een vroeg werk van Romanino (begin 16e eeuw) en
voorts schilderijen en fresco's uit de 17e en 18e eeuw.
S. Maria della Grazie Deze in 1522 gebouwde kerk vormt met
haar talrijke votiefbeelden een karakteristieke volkse
bedevaartplaats. Het interieur (1617) is wat plomp
uitgevoerd, maar er zijn werken te bewonderen van Moretto,
Maffei, en andere minder bekende meesters.
1S. Giovanni Evangelista Dit is een kerk uit het midden van
de 15e eeuw, die bekend staat om haar collectie
renaissanceschilderijen van de Bresciaanse School, met name
van Moretto en Romanino; vooral te vinden in de kapel SS.
Sacramento.
EPT-bureau/Toeristenbureau
Corso Zanardelli 34 (ma.-do. 8.30-1 2 en 1 5-18.30; vrij.
8.30-1 2.30 en 1 5-17 u.).
Hoofdpostkantoor en telefoonkantoor Het hoofdpostkantoor is
gevestigd aan de Piazza Vittoria 1; het telefoonkantoor aan
de Via Moretto 46.
Spoorwegen: Piazzale della Stazione. Busstation: Piazzale
della Stazione (twee busstations aan weerszijden van het
treinstation).
Op de Piazza Mercato en de Piazza delle Erbe worden
wekelijks algemene warenmarkten gehouden.
Brescia Omgeving
Tussen Brescia en het Lago d'Iseo ligt de Franciacorta, een
streek voor wijnliefhebbers. De naam Franciacorta is
afkomstig van de Corti Franche, de vrije hoven. Dit waren
geloofsgemeenschappen die hier vanaf de lle eeuw woonden.
Zij waren in ruil voor de verdediging van Brescia tegen
aanvallen vanuit het noorden, vrijgesteld van het betalen
van belastingen wat al snel grote aantrekkingskracht
uitoefende op wijnbouwers die wel iets zagen in het
belastingvrij produceren van wijn. Nu is die vrijstelling
opgeheven, maar nog steeds wordt er in dit gebied goede, zij
het vrij onbekende, wijn verbouwd die overal in deze streek
te koop is. Hart van het gebied is het dorp Corte 1Franca.
In de buitenwijk Mompiano van Brescia ligt een prachtige
botanische tuin: Giardino Botanico 1Trebbi. Recht ten
noorden van Brescia loopt het Val Trómpia, een 40 km lang
dal waarin de Mella stroomt. Het strekt zich tot de
Manivapas waarna de weg doorgaat naar het Lago d'Idro of
naar het Valle Camonica via de onlangs verbrede weg over de
Balapas. Wat opvalt in het Val Trómpia zijn de industrieën,
vooral wapenindustrieën, waarvan het huidige centrum ligt in
GardoneVal Trómpia, waar al vanaf 1600 wapens worden
geproduceerd en de Beretta-maatschappij is gevestigd. Tot
Lavone is het dal gevuld met industrie. Noordelijker ligt
het kleine dorp Bovegno (750 m) vanwaar paden lopen naar de
omringende bergen. Daar ligt ook de wintersportplaats
Collio-S. Colombano (940 m) met in de zomer
wandelmogelijkheden op de hellingen van de Coma Blacca (2006
m), de Dosso Aito (2065 m) en de Colombine (2215 m).
