De eerste
vermelding in de Russische kronieken stamt uit 903 A.D.
De eerste
archeologische opgraving in Pskov werd in 1912 door de
medewerkers van het Pskov´s Archeologisch genootschap
verricht.
Systematische wetenschappelijke opgravingen worden in Pskov
al 70 jaar verricht.
Vanaf 1930
werden deze onderzoeken in Pskov bijna jaarlijks uitgevoerd
met uitzondering van de dertiger jaren en de periode van de
Tweede Wereldoorlog (1941-1945).
In de
werkzame periode werd door archeologen bijna 80.000
vierkante meter cultuurlaag van de stad bestudeerd, daardoor
ontstond een mogelijkheid zijn eeuwenlange geschiedenis
aanzienlijk te reconstrueren.
Als
resultaat van deze inspanningen werd duidelijk dat
Pskov lang voor de eerste vermelding in de kronieken
ontstaan is.
Het
begin van de Pskovse geschiedenis.
Het begin heeft betrekking op
de eerste eeuwen van onze era.
Destijds
bestond er en kleine nederzetting op de kaap tussen de
rivieren Welikaja en Pskova.
De
bevolking van deze nederzetting was verwant aan stammen, die
in de vroege IJzertijd op het grondgebied van het
toekomstige Pskov gewoond hadden en de archeologische
cultuur van “de netvormige ceramiek” achterlieten.
De
protostedelijke periode in de geschiedenis van Pskov dateren
archeologen in de 8e - 9e eeuw A.D.
Reeds
tegen die tijd vestigen zich Slavische stammen op een
grondgebied van het noordwesten van Oost-Europa, de eersten
kwamen hierheen in de 6e - 7e
eeuw uit het gebied tussen de rivieren Wisla en Oder.
In de 8e
– 9e eeuw was Pskov een nederzetting die met een
aarden verdedigingswal en houten muren verstevigd was.
Het
terrein, dat met vestingwerken was versterkt, werd later de
oude stadswijk (detinets) van Pskov.
Bronnen
noemen deze wijk “Krom”. Bij de vestingwerken sloot de
buitenwijk van Pskov zich aan, waarin ambachtslui en
handelaren woonden.
Afgelegen
van dit deel lag de stedelijke begraafplaats - de grafheuvel,
waarop het heiligdom was en de begrafenissen volgens het
rituaal van de crematie gebeurden.
In de 10de
eeuw was Pskov één van de oudste steden. De eerste
vermelding van Pskov op bladzijden van de kronieken in 903
vermeld het huwelijk van de Kiëws vorst Igor met Olga, die
volgens de legende in de omstreken van deze stad was geboren.
Dit jaar
wordt als de denkbeeldige oprichting van Pskov beschouwd.
In 2003 is
deze stad 1100 jaar oud vanaf de dag van de eerste
vermelding.
In de 10de
eeuw zette de groei van de stad door.
De
buitenwijk van Pskov (de wijk van ambachtslui) ontwikkelde
zich.
Daar
ontstonden ook de eerste straten.
Het tracé
van één straat werd bij de archeologische opgravingen
bestudeerd. Het is de Welikajastraat (de Grotestraat), die
onder deze naam pas vanaf 1417/1418 bekend was.
In de
11-13de eeuw werden de nieuwe wijken bebouwd. De
nederzettingen ontstonden op de linkeroever van de Welikaja:
Zavelitchie en op de rechteroever
van de Pskova: Zapskovie.
Pskov
kreeg zo al in de 11de eeuw de drieledige
structuur, die tot nu toe gehandhaafd is.
Gelijktijdig met de uitbreiding van het terrein begon de
modernisering van de vesting in Pskov. Volgens
archeologische gegevens is de oudste stadswijk (detinets)
van Pskov (Krom) in de 11de eeuw, tenminste
gedeeltelijk, van steen.
Ondanks de
meerderheid van de oude Russische steden houten vestingen
hadden, is het feit van de aanwezigheid van de stenen muren
in Pskov in die tijd niet verwonderlijk.
Izborsk,
dat bij elkaar niet meer dan 30 km. ten westen van Pskov
ligt, had in het begin van de 11de eeuw al een
stenen vesting. Een stenen vesting werd in het begin van de
12de eeuw ook in een andere stad van Noord
Rusland – Ladoga gebouwd.
In de tweede helft van de 13de
eeuw, in de tijd van vorst Dovmont (Timofej) werden er
verdedigingswerken van steen om de oudste buitenwijken van
Pskov heen gebouwd.
Het
terrein werd later ter ere van hem Dovmonts stad
(Dovmontovgorod) genoemd.
In de 14de
eeuw duurde de intensieve vestingbouw voort en dus ook
de groei van het terrein.
In 1309 werd de derde stenen
muur op het terrein tussen de rivieren Welikaja en Pskova
opgebouwd, en in 1374-1375- de vierde muur. Het terrein
tussen de muur van de 13de eeuw en de
vestingwerken, die in 1374- 1375 kreeg de naam
Middelste Stad (Srednygorod).
Naast de
vestingwerken werden talrijke orthodoxe kerken van steen
gebouwd.
De
stedelijke woningbouw, bleef volgens de gegevens van de
archeologen echter uit hout bestaan.
De
grondplan van de woningen bleef traditioneel binnen 5
x 6 meter. De toestand van het hout in de cultuurlaag geeft
in de meeste gevallen geen gegevens over de hoogte van de
gebouwen.
Maar de
meerderheid van deze gebouwen waren blijkbaar voorzien van
één etage.
De straten
in Pskov hadden houten rijwegen.
Erven van
stedelingen scheiden zich af zowel van de straten, als van
elkaar met houten hekken met de hoogte van een mens.
Tijdens
opgravingen kan men op woonerven behalve woonhuizen ook
restanten van gebouwen vinden, waarin men huisdieren hield,
voorraden van koren bewaarde en ambachten uitoefende.
De eerste ingenieursbouwwerken
in Pskov stammen uit de 14de eeuw. Bouwwerken
zoals
draineersystemen, die
voor de afvoer van overbodig grondwater van het stadsgebied
zorgdroegen.
De 15de
eeuw werd de periode van de opbloei van Pskov, dat de
hoofdstad van één van de machtsgebieden op het terrein van
oud Rusland was.
De bouw van de kerken duurde
voort; en in 1465 werd met de bouw van de buitenste ring van
de vestingmuren begonnen. Zij beschermden destijds niet
alleen het centrale deel van de stad, het gebied van tussen
de rivieren Welikaja en Pskova, maar omsloten ook
eerdergenoemd Zapskovie. De totale lengte van de
buitenverdedigingsring was circa 8 Km, het terrein dat
door deze muren beschermd werd, bedroeg 215 hectare.
Bovendien vormden uitgestrekte
buitenwijken zich tegen de 15de eeuw op
Zavelitchie en in de nabijheid van de vestingmuren ten
noorden, ten oosten en ten westen van de stad.
Pskov werd
de derde grootste stad van oud Rusland na Moskou en
Nowgorod.
Van de 16de eeuw
tot de 19de eeuw is dit niet wezenlijk veranderd.
Ondanks
dat de opgravingen in Pskov nu reeds 7 decennia voortduren,
heeft de bestudering van de culturele bodemlaag, die
informatie over bijna 2000 jaar van de geschiedenis bevat ,
nog enorme vooruitzichten.
In
overeenstemming met de Russische wetgeving voert men alle
bouwwerkzaamheden in het oude deel van de stad uit na de
archeologische onderzoeken, die door bouwers (staats – en
particuliere firma´s en particulieren) gefinancierd worden.
Het
merendeel van archeologische onderzoeken in de stad worden
tegenwoordig door het Pskov´s Staatsmuseum-archief
uitgevoerd, waarin honderdduizenden archeologische vondsten,
die over de eeuwenoude geschiedenis van Pskov vertellen
verzameld werden.
