|
 |
ALAND EILANDEN |
 Print
deze
pagina |
Database
Touring www.touringcarchauffeur.info |
 |
|
|
 |
Parkeren? |
|
 |
Bus WC leegmaken? |
|
 |
|
Aland
eilanden
Ahvenanmaa
Het eilandenrijk van Mand (totale oppervlakte
ca. 1500 km2) in het zuiden van de Botnische Golf vormt een
wereld apart. Het scheidt de Botnische Golf van de Oostzee.
Van de ruim 6500 eilanden en eilandjes zijn er 8o bewoond.
Door de warme Golfstroom is het klimaat er gemiddeld warmer
dan in Finland en Zweden. U vindt er de meest gevarieerde
flora van Finland (zo'n 700 soorten, waaronder wilde
orchideeën). Eland, hert, vos en otter maken deel uit van de
dierenwereld. Ook zijn er meer dan ioo vogelsoorten,
waaronder de zeldzame zeearend.
Bossen, merendeels loofbomen, beslaan
50 procent van het gebied; io procent is bouwland, de rest
heeft struikgewas of
bestaat uit kale granietrotsen. De meeste
bewoners van deze zogeheten Tuin der Hesperiden in de
Baltische Zee leiden een gecombineerd bestaan van visser en
boer. Taal, karakter en cultuur van de ongeveer 25.000
eilanders zijn Zweeds. Staatkundig vallen ze onder Finland.
GESCHIEDENIS VAN DE ARCHIPEL
Al vanaf 3200 v. Chr. waren de Mandeilanden
bewoond door dragers van de
toen ook in Zweden verschijnende
IndoEuropese cultuur. Gedurende de gehele bronstijd en
ijzertijd waren er op de eilanden zo'n io.ooo grafheuvels
en ruim ioo nederzettingen van hun nakomelingen. Ook
tijdens de Vikingperiode zijn de culturele relaties met
Zweden het nauwst, ook al blijkt uit de vondsten van 9de en
rodeeeuwse Arabische munten dat de eilandbewoners zelf
deelnamen aan het drukke internationale handelsverkeer met
andere delen in de wereld. In 852853 verscheen missionaris
Ansgar
van Bremen in de Zweedse handelsstad
Birka
en van daaruit raakten de
Ålanders
bekend met het christendom. Franciscaner monniken van het
moederklooster in Stockholm bouwden vanaf de iide eeuw
kapelletjes op de eilanden; in de 13de eeuw vervingen ze
deze door granieten kerkjes met schitterende interieurs en
fresco's.
Voor de
Ålanders
was vanaf de inde eeuw de Zweedse wetgeving van kracht.
Omgekeerd gingen Älanders ook dikwijls in Stockholm wonen
(die kregen dan als achternaam Ålänning). De hele Zweedse
geschiedenis door deden veel
Ålanders
dienst op de Zweedse vloot.
De contacten van de eilanders bleven
evenwel niet tot Zweden beperkt. Zo werd in juni 1366
Johannes
Peterson
van de Ålandre parochie
Sund,
die theologie studeerde in Parijs, zelfs rector van de
universiteit in de Franse hoofdstad. Het jaar daarop werd
hij bisschop van
Turku.
In 1380 werd op het hoofdeiland het
torenfort Kastelholm gebouwd, dat later als jachtslot bij
de Zweedse koningen erg in trek raakte.
Het Zweedse belastingstelsel voor de
Ålandeilanden was gebaseerd op de kwaliteit en het gebruik
van het land dat de boeren er in bezit hadden. Dat de boeren
bepaald niet arm waren blijkt uit een aanvullende belasting
die in 1571 op zilver werd geheven. In dat jaar waren loon
personen, onder wie 62 vrouwen,
eigenaar van een boerderij.
Tussen
1809
en 1917
maakten de Mandeilanden, met Finland, deel uit van het
Russische tsarenrijk. De Russen bouwden er de vesting
Bomarsund,
die echter in 1854 tijdens de Krimoorlog door een
EngelsFranse vloot werd opgeblazen. In 1856 gaf tsaar
Alexander
ii
de
Ålanders
toestemming zich buiten de Baltische Zee te begeven. En in
1861 stichtte hij op het eiland
Övernäs
als marktcentrum en havenplaats het naar de tsarina Maria
Alexandrovna vernoemde
Mariehamn.
Scheepsbouw en internationale zeevaart waren het gevolg van
dit initiatief en verhoogden de welvaart van de eilanders
die voortaan met hun graanschepen de
wereldzeeën bevoeren.
In 1917 wilden de
Ålanders
aansluiting bij Zweden, maar op 27 juni 1921 besloot de
Volkerenbond dat de eilandengroep voortaan formeel bij
Finland zou horen. In feite kreeg de miniarchipel evenwel
een maximale autonomie. Zo wordt er alleen Zweeds
gesproken, zijn de eilanders
militair neutraal en hebben geen dienst
plicht, stellen zij zelf de kandidatenlijst
op
voor hun provinciegouverneur en hebben zij het eerste recht
op aankoop van
grond. Immigranten krijgen pas na 5 jaar
stemrecht en 50 procent van de totale belastingopbrengst
komt direct aan de eilanden zelf ten goede. Sinds 1954
voert het eilandenrijkje bovendien een eigen vlag, een
variant van de oude Zweedse vlag met een geelomrand rood
kruis op een blauwe ondergrond.
Na 1960 beleefden de Ålandeilanden een
economische opbloei en raakten
vooral bij Zweedse toeristen erg in trek. In 1984 kreeg
Åland
het recht eigen postzegels uit te geven. Voor verzamelaars
vormen deze met hun kleurige, karakteristieke landschappen
en monumenten (bijvoorbeeld vuurtorens) een fraaie
aanvulling op de collectie. Tenslotte hebben de
Ålanders
zelfs de beschikking over een eigen paspoort. De mensen van
Åland
leven van de handel, land en bosbouw, visserij,
scheepsbouw en van het toerisme. Dat laatste neemt
omgekeerd evenredig toe met de gestage afname van het aantal
oorspronkelijke bewoners. Tussen 1905 en 1960 zijn maar
liefst 6o vroeger nog bewoonde eilanden in de archipel
voorgoed verlaten. Vooral bij de jeugdige
Ålanders
waren in de piekjaren zestig en zeventig van de 2oste eeuw
Zweden en de Verenigde Staten als emigratielanden
bijzonder in trek. De nieuwe economische perspectieven die
toerisme, pelsdierenfokkerijen en kassenteelt van
tuinbouwproducten bieden, maken emigratie tegenwoordig
overbodig. De zestien gemeenten van
Åland
hebben elk een eigen gemeentebestuur, een kerk, een
jongerencentrum en historische bezienswaardigheden in
eigen beheer. In 1996 kreeg
Åland
een eigen tv en omroeporganisatie.
Gezien het streven naar autonomie is het
niet verbazingwekkend dat een grote meerderheid van de
eilandbewoners zich uitsprak vóór toetreding tot de Europese
Unie: 74 procent. Dat was aanmerkelijk meer dan de 57
procent Fin
nen die in
1995
ja zeiden tegen het lid
maatschap.
FASTÅ
ÅLAND
Het hoofdeiland van de archipel is ongeveer
5o km lang en breed. Van de ongeveer
16o
meertjes die het eiland telt, zijn er drie van behoorlijke
omvang: Westen Oost Kyrksunden en
Långsjön.
Bezienswaardig zijn verder de prehistorische grafheuvels
in Jettböle (Jomala) en in Grytverksnäset
(Sund).
Datzelfde geldt voor de ruïne van de Vikingvesting
Borgboda,
het rotsachtige schiereiland Geta in het noorden en de
Örrdallsklint, het hoogste punt van het eiland (132 m).
Uiteraard zijn ook de houten en stenen middeleeuwse kerkjes
in de verschillende gehuchten met hun nog vaak houten
huizen een bezoekje waard.
Mariehamn
De enige stad van de hele eilandengroep,
Mariehamn
in het
Fins
Maarianhamina heeft
ii.ooo inwoners. Het aantal inwoners stijgt nog steeds
doordat nogal wat mensen van het platteland naar de stad
trekken. De stad strekt zich uit op een smal schiereiland en
ligt tussen de west en oosthaven, die verbonden worden door
de parallel lopende en door linden omzoomde
Stora Gatan
en
Norra Esplanadgatan.
Aan de oostkant staat het provinciehuis van de autonome
Ålandeilanden, het parlementshuis (1976) en in het midden de
Mariehamnkerk van de heilige
Göran
(1927). Andere grote gebouwen zijn het raadhuis (1938)
aan de oosthaven en het scheepvaartmuseum
(1948) aan de westhaven. Onder begeleiding van een gids van
het plaatselijk toeristenbureau kunt u een stadswandeling
maken.
Het Ålandmuseum
(1981) aan Ohbergsvägen bevat een bijzonder fraaie
collectie volkskunst en archeologische
voorwerpen.
Het
Åland
maritiem museum is
interna
tionaal bekend. Bij het moderne gebouw ligt als toeristische
attractie de in 1903 te Glasgow gebouwde viermasterbark
Pommern
(met 28 zeilen in de vaart) voor anker. De
constructietekeningen van het schip liggen in het
scheepvaartmuseum. Het schip herinnert aan de glorietijd
van de zeilschepen waarmee
Ålanders
de oceanen bevoeren. Ze brachten ondermeer graan uit
Australië naar Engeland. Tot aan de Tweede Wereldoorlog
genoot de zeilschepenvloot van
Gustaf
Erikson, waarvan de
Pommern
deel uitmaakte, internationale bekendheid. Navigare necesse
est,
`varen is noodzakelijk', staat er geschreven op het
grafmonument met als embleem een stuurman aan het rad,
u herkent het direct van de familie Erikson op de
begraafplaats van
Mariehamn.
In de zomer kunnen kinderen op de
Pommern
deelnemen aan speciaal voor hen georganiseerde
activiteiten.
MARITIEM MUSEUM EN SCHIP
POMMERN,
Hanmgatan 2. Geopend: meiaug. 917 uur.
Ålandsparken
in
Västerhamn
heeft een
kleine dierentuin en een sprookjesdorp, dat
vooral voor kinderen een leuke attractie is.
ÄLANDSPARKEN. Geopend: meiaug.
TOERISTENBUREAU,
Alands Turist Förbund,
Storagatan 11, FIN22100
Mariehamn,
tel. 003582827300; het toeristenbureau verstrekt ook
informatie over vakantiemogelijkheden op de andere eilanden
van de archipel en
over de vaarschema's van de boten van de
diverse Alandse rederijen die tussen de eilanden
bootdiensten onderhouden.
Ongeveer 3o km van
Mariehamn
ligt in Långbersöda een museumdorp, dat een
reconstructie is van een 6000 jaar oude
nederzetting uit de steentijd. Het ligt dichtbij
Orrdalsklint, de hoogste heuvel (128 m) in de vallei,
waardoor een aantal
gemarkeerde wandelpaden loopt.
0 MUSEUMDORP, Långbergsöda. Geopend: 1115
uur.
Hammarland
De agrarische streek
Hammarland
(1200 inwoners) ligt in het westen van het hoofdeiland en
bezit talrijke vondsten uit de ijzer en Vikingtijd,
waaronder bootgraven. In de dorpskern staan naast de
St.Catharinakerk (13de eeuw) de zogeheten `kerkstallen;
waar kerkgangers konden overnachten en hun paarden stallen.
In de nabijgelegen plaats Skarpnåtö bevinden zich 18de en
19deeeuwse windmolens en woonhuizen. De demonstraties van
wol spinnen in het
Skärgårdscentrum
in het dorp Mörby en het vervaardigen van aardewerk in het
keramiekcentrum in Lillbostad brengen de
toerist in contact met de aloude tradities
van kunstnijverheid op het eiland.
0 SKÄRGÄRDSCENTRUM, Mörby. Geopend: 1117 uur.
KERAMIEKCENTRUM, Lillbostad. Geopend: 1117
uur.
In Sålis
Batteriberg
staat naast de ruïnes
van een voormalig Russisch fort een 12 m hoge
uitkijktoren.
Finström
De stoere toren van de St.Mikaelkerk, die
teruggaat tot 1280, inspireerde de in
Finström
geboren
Lars
Sonck
tot zijn ontwerp voor de dom van
Tampere.
De schilderingen zijn vermoedelijk uit de periode 14301450.
De oudste wandschilderingen zijn de sterren op het gewelf.
In
Finström
(2100 inwoners) werd in 1895 de eerste volkshogeschool van
de eilandengroep gesticht. Even buiten Färjsund staat de 30
m hoge uitkijktoren
Höga
C annex café. Vanaf de toren kijkt men tot ver over
Mariehamn,
Jomala en
Orrdalsklint.
Jomala
De streek Jomala (2500 inwoners) ligt
ten noordoosten van
Mariehamn.
De St.Olafkerk (12de eeuw) is vermoedelijk de oudste van de
eilandengroep en heeft belangrijke wandschilderingen uit het
einde van de 13de eeuw.
Wandelen kunt u in het natuurpark
Ramsholmen en over de prehistorische nederzettings en
grafheuvels van Ingby. Vanaf de
Batteriberg
in Kungsö biedt de uitkijktoren een aardig uitzicht over
Jomala. In augustus kunnen kinderen in Kungsö deelnemen aan
een paardrijkamp. Midden in de streek Jomala zijn de sporen
teruggevonden van een 14deeeuws ruiterpad. In
Bergboda
staat naast het oude kasteel een bezienswaardig
boerenhuisje,
Idas
Stuga.
KASTEEL EN
IDAS
STUGA.
Geopend: juniaug. 1118 uur.
Saitvik
Het schiereiland
Saltvik
(1600 inwoners)
in het noordoosten van het hoofdeiland telt
zo'n 2400 grafheuvels uit de steenen bronstijd en meer dan
tachtig grafvelden uit de tijd van de Vikingen
(bootgraven). Het schip van de Mariakerk, met de grote, ook
als verdedigingspunt gebruikte toren, gaat terug tot de
12de eeuw. In Långbergsöda is een reconstructie te zien van
een nederzetting uit de steentijd.
Orrdalsklint (128 m) is het
hoogste punt van de Ålandeilanden.
Sund
Het schiereiland
Sund
(950 inwoners), oostelijk van
Saltvik,
heeft eveneens veel resten uit de brons en Vikingtijd. Hier
bevindt zich de Johannes de Doperkerk uit ca.
128o
met laatl3deeeuwse wandschilderingen.
De ruïnes van de burcht
Kastelholm zijn vermoedelijk uit de 13de
eeuw en behoorden vroeger aan de Zweedse kroon. Het gebouw
heeft een 20 m hoge toren, twee zijgebouwen en een hof. De
vesting verviel later geheel, maar wordt sinds 1983
gerestaureerd. Het openluchtmuseum Jan Karlsgården geeft een
goed beeld van het agrarische leven op
Åland
aan het eind van de 19de eeuw. Het bestaat uit zo'n twintig
boerenhoeven uit verschillende delen van het eiland. Naast
het openluchtmuseum bevindt zich het museum Vita
Björn
(Witte Beer), het oudst bewaard gebleven huis van bewaring
in Finland. Het
hoofdgebouw stamt uit 1784.
De ruïnes van
Bomarsund
vormden oorspronkelijk een Russische vesting (1830). Het
grote, ronde fort was het laatste dat in rode graniet werd
opgetrokken. Het werd geacht de gehele eilandengroep te
beschermen, maar uit de verovering door een EngelsFranse
vloot tijdens de Krimoorlog bleek dat de
sterkte niet meer dan een facade was.
DE BELANGRIJKSTE ANDERE EILANDEN
Eckerö
Het eiland Eckerö (700 inwoners), direct ten
westen van het hoofdeiland, is de meest westelijke gemeente
van Finland en tegenwoordig een belangrijk vakantieoord met
mooie stranden. Men kan van
Notvik
in het zuiden of vanuit Käringsund in het noorden om
Åland
heen naar Eckerö varen. Vóór de stichting van
Mariehamn
was Eckerö de belangrijkste aanloophaven voor
Åland.
Het was tevens het meest westelijke punt van het toenmalige
tsarenrijk. Het neoklassieke postkantoor
(Storby,
1826) werd door
Carl Engel ontworpen in opdracht van tsaar
Alexander i.
Het eiland werd bekend om zijn postdienst
naar Grisslehamn in Zweden, die door postbodes in roeiboten
over een afstand van 4o km werd onderhouden. Deze dienst
functioneerde van het midden van de 17de eeuw tot in het
begin van de 2oste eeuw. In die periode van ongeveer
tweeënhalve eeuw kwamen er 200 man om tijdens de vaart. De
jaarlijkse postbootregatta in juli houdt de herinnering aan
hen in ere. Mede dankzij deze attractie is er weer een
drukke veerdienst tussen Eckerö en Zweden ontstaan (vaartijd
circa 2 uur). Het postmuseum geeft de geschiedenis van
het bezorgen van de post op de Mandeilanden.
POSTMUSEUM, Eckerö. Geopend: junihalf aug.
1116 uur.
In Käringsund bevindt zich een jacht en
visserijmuseum, dat een historisch overzicht geeft over de
ontwikkeling van de twee belangrijke bronnen van inkomsten
voor
Åland.
Gewild bij kinderen zijn de trektochten, die men vanuit de
hertenkamp van Käringsundsbyn organiseert (lengte 2,5 km,
duur 30 tot 45 minuten).
JACHT EN VISSERIJMUSEUM. Geopend: meiaug.,
1018 uur.
Prästö
Het direct ten oosten van
Sund
gelegen eilandje Prästö heeft een museum met objecten die
herinneren aan de vesting
Bomarsund.
Tussen de eilanden Prästo en Lumpo vaart van juni tot
augustus
een voetgangersveerdienst, die ook fietsers
meeneemt.
In Guttorp bevindt zich een zalmkwekerij
die jaarlijks meer dan loo.ooo jonge
zalmen in zee uitzet.
Lemland
Ten zuidoosten van het hoofdeiland ligt
Lemland (950 inwoners), dat van het
hoofdeiland wordt gescheiden door het
Lemströmkanaal (1882). Dit kanaal is tijdens de zomer open
voor pleziervaartuigen.
LEMSTRÖMKANAAL. Geopend: juniaug.
722 uur; overige tijden op afspraak en tegen betaling van
FIM
50.
Een gedenkteken bij het kanaal van de
hand van Wäinö Aaltonen herinnert aan de landschapsschilder
Victor Westerholm. De parochie met een aan de heilige
Birgitta
gewijde kerk is één van de oudste van de eilandengroep. De
kerk heeft een schip uit ca.
128o,
wandschilderingen in de voor
Gotland
karakteristie
ke stijl (ca.
1285)
en een grafkapel van ad
miraal Bergenstierna (1775).
Iets oostelijker staat in Lemböte een uit
veldkeien gebouwde, aan de heilige
Olaf
gewijde kapel van zeelieden. Naast de ruïnes van een
11deeeuwse kapel ligt één van de oudste grafvelden die in
Mand zijn opgegraven. In de omgeving staat een zogeheten
Jungfrudans:
stenen geplaatst als een labyrint, waarvan de betekenis
mogelijk met een prehistorische zon of maanverering zou
samenhangen. Een andere veronderstelling is dat de
constructie werd aangelegd door zeelieden in afwachting van
een gunstige wind. Het schippersmuseum in Pellas geeft een
indruk van het harde bestaan
van de schippers op het eiland.
SCHIPPERSMUSEUM, Pellas. Geopend: meiaug.
1216 uur.
Föglö
De eilandengroep van Föglö
(60o
inwoners) tussen Lemland en
Sottunga
vormt het grootste district van de archipel. Degerby,
vanouds het centrale havenstadje
dat in bezit van alle faciliteiten voor het beroeps en
pleziervaart is, heeft nog verschillende voorname hui
zen, die allen hebben toebehoord aan
scheepskapiteins. Van Degerby vaart u in een half uur naar
het hoofdeiland
Åland.
Sottunga
Het eiland
Sottunga
vormt met zijn 120 bewoners de gemeente met het kleinste
aantal inwoners van heel Finland. Om
alle functies binnen de gemeente te kunnen
bezetten, is iedere volwassen inwoner ingeschakeld.
Kumlinge
Deze oostelijke, apart gelegen eilandengroep
(450 inwoners) fungeerde door zijn ligging als een
`tussenstation' tussen Finland en Zweden. In de rumoerige
jaren 17141721 vluchtte de bevolking voor de Russen naar
Zweden. In
18o8
versloeg een honderdtal inwoners een Russische overmacht. De
Zweden verwoestten het eiland om een Russische overval te
bemoeilijken. Ook hier bevinden zich weer mysterieuze
steenlabyrinten (jungfrudansar). Dan zijn er nog de St.Annakerk
met wandschilderingen (ca. 1460) en het openluchtmuseum in
Hermas, met woningen van boeren en vissers uit de 18de eeuw.
Een voornaam herenhuis in
Sjölund
is ingericht als museum. 0OPENLUCHTMUSEUM, Hermas. Geopend:
juniaug. ma.vr. 916 uur.
MUSEUM,
Sjölund.
Geopend: meiaug. 1416 uur.
Brändö
Van de oostelijkst gelegen eilandengroep is
Brändö
(500 inwoners) het hoofdeiland, waar vooral vissers leven.
Brändö
bezit de meeste glazen kassen, waarin vooral groenten en
bloemen worden geteeld. Het Archipelago Museum in Lappo is
gewijd aan de geschiedenis van
scheepvaart en visserij.
ARCHIPELAGO MUSEUM. Geopend:
half juniaug. 1416 uur.
Kökar
Deze apart gelegen eilandengroep
(300 inwoners)
in het zuidoosten van de archipel, heeft een romantisch
landschap, dat in menige roman als achtergrond heeft
gediend. Te Otterböte en
Karlby
zijn nederzettingen uit de bronstijd opgegraven. Verder
bevinden zich ook hier die merkwaardige jungfrudansar. Op de
plaats waar franciscanen in de i5de eeuw een klooster
bouwden, staat nu een 18deeeuwse kerk met een hoog rood dak
en een massieve, losstaande toren. Op het eiland
Källskär
ligt een wijnboerderij. Boven op de rots
staan de voormalige villa en een paviljoen van de Zweed
se graaf, die het eiland in de jaren vijftig
in bezit had. Hij was van plan daar een nederzetting te
bouwen, die een getrouwe kopie moest worden van de
plattegrond van het oude Alexandrië. De barre
weersomstandigheden noopten de graaf echter af te zien van
zijn plannen en hij schonk Kälkskär met gebouwen en al aan
de provincie
Åland.
Het streekmuseum in
Kökar
bezit een aantal boten, een collectie oude
gebruiksvoorwerpen en
oude foto's.
KÄLKSKÄR.
Afvaarten vanaf
Kökar,
Harparnäs en
Karlby
gedurende juniaug. STREEKMUSEUM,
Kökar.
Geopend:
half junihalf aug. 1217 uur.
Heeft u
aanvulling of verbeteringen . .
avrijn@home.nl
www.touringcarchauffeur.info
www.coachdriver.info
|
|
|
|